معماری مسجد، کتیبه‌نگاری و آرایه‌های دوره قاجار با تأکید بر مسجد‌النبی قزوین

نویسندگان

1 دانشکده هنر و معماری دانشگاه بوعلی سینا همدان

2 دانشیار دانشگاه بوعلی سینا همدان

چکیده

مساجد شاهی یا سلطانی یکی از انواع مساجدی هستند که در دوره صفویه ظهور نمودند. سازندگان این مساجد، مرکز ثقل امور دینی را از مساجد جامع به این گونه مساجد منتقل کردند، تا آنان که نامشان با مسجد همراه بود نیز، در مرکز توجه عموم قرار گیرند. ساخت مساجد شاهی در دوره قاجار به خصوص در دوره حکومت فتحعلی‌شاه قاجار توسعه و گسترش بسیاری یافت به گونه‌ای که در پنج شهر، قزوین، تهران، زنجان، بروجرد و سمنان مساجد شاهی ساخته شدند. مسجدالنبی قزوین به عنوان یکی از مساجد سلطانی دوره قاجار، دارای ویژگی‌های مشترک و همچنین تفاوت‌هایی با مساجد سلطانی دیگر است.این مسجد در موقعیت و بافت ویژه‌ای ساخته شده است به گونه‌ای که با داشتن ورودی‌های سه‌گانه بخش‌های مختلف بازار را به هم پیوند می‌دهد. ورودی‌های سه‌گانه اصلی مسجدالنبی،در مساجد شاهی دوره‌ی قاجار مورد توجه بوده است. این نوع طرح از ویژگی‌های معماری عصر قاجار است و در دوره‌های قبلی مشاهده نمی‌شود.یکی از موارد بحث‌انگیز در رابطه با مسجد‌النبی قزوین، تاریخ دقیق بنای مسجد و محتوای کتیبه های آن است. نوشته‌های سیاحان و جهانگردان و نیز، سبک معماری، تزیینات وکتیبه‌های تاریخدار موجود در بنا تعلق این مسجد را به دوره فتحلعلی‌شاه قاجار تایید می‌کنند و به نظر می‌رسد هدف خاصی در انتخاب آیات و احادیث برای کتیبه‌نگاری وجود داشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Mosque Architecture, Inscription and Decorations of Qajar period with Emphasis on Qazvin Masjed-Alnaby Mosque

نویسندگان [English]

  • Sakineh Zarei Moini 1
  • Mohammad Ebrahim Zarei 2
1 Master’s degree student at Bu-Ali Sina University in Hamadan.
2 Professor of Archeology at Bu-Ali Sina University in Hamadan.
چکیده [English]

Of the mosques that have emerged in the Safavi period are King or Sultany (royal) mosques. The founder of these mosques transferred the religious centers to them so that those whose names were associated with the mosque, were in the center of attention. Construction of The king mosques especially during the rule of Fath Ali Shah Qajar was expanded so that they were built in five cities: Qazvin, Tehran, Zanjan, Semnan Borojerd. Qazvin MasjedAlnaby as one of the sultany mosques has common features and also differences with the other Soltany Mosques. This mosque was built on a specific location; by having three entrances it links various parts of the bazaar to each other. This plan is a feature of Qajar architecture and was not seen in the previous periods. One of the controversial issues about Qazvin MasjedAlnby is the exact date of construction and the content of the inscriptions. Writings of travelers and tourists as well as architectural style, ornaments and date of inscriptions indicate that this mosque belongs to Fath Ali Shah Qajar reign and it seems there has been a special purpose in selecting verses and Hadiths for the inscriptions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qazvin
  • Qajar period
  • Masjed-Alnaby
  • Inscription